De Boerenzwaluw, nr.46, aug 2007

Vanaf augustus vertrekken de eerste groepen boerenzwaluwen naar de overwinteringgebieden in Afrika. Deze sierlijke,vrolijk babbelende zwaluw herkent u aan de lange, gespleten staart. Hoe de boerenzwaluw aan deze opvallende staart is gekomen is een tragisch verhaal vol huiselijk geweld. Luister naar deze oude Duitse legende:

Er was eens een alcoholist die de hele dag in het café zat, terwijl zijn zachtaardige vrouw thuis van 's  morgens vroeg tot 's avonds laat gebogen over de naaimachine een karig inkomen bij elkaar naaide. Buren schoten haar vaak te hulp in haar povere bestaan. Op een dag kwam de man weer dronken thuis en hij was razend omdat zijn vrouw het eten niet snel op tafel bracht. Hij sloeg het meubilair kort en klein en daarna richtte zijn woede zich op zijn vrouw. Zij zakte in elkaar, maar toen de man haar verder wilde schoppen, schoten de goden de vrouw te hulp. Door een gedaanteverandering werd de vrouw uit haar lijden verlost. Ze veranderde in een ranke vogel en vloog naar een balk in de zoldering van de kamer en kon zo ontsnappen aan de slagen van de dronkaard. Hierdoor raakte hij nog meer buiten zinnen en wierp een mes naar de vogel boven in de kamer. Ze probeerde het mes te ontwijken, maar het raakte de veren van haar staart. Om de volgende aanval te ontlopen trok ze zich los waardoor haar staart in tweeën scheurde, ze vloog weg door een open raampje en ontsnapte hoog in de lucht. Daar vliegt ze tot op de dag van vandaag en nog immer met een gespleten staart, als symbool van haar vrijheid. Ondanks alle ellende die ze meemaakte is ze gehecht aan de hard werkende mensen, want ze leeft vooral bij boerderijen en nestelt in de stallen. Nog altijd is ze heel ijverig en vangt de insecten die de dieren en de mensen op de boerderijen lastig vallen. Daarom is iedere boer trots op zijn zwaluwen en zorgt hij liefdevol voor goede broedplaatsen. Boeren weten het zeker: broedende boerenzwaluwen in de boerderij brengen geluk.

      de gespleten lange staart van de boerenzwaluw
       foto © Mike Melis http://www.natuurklik.nl/

Hoe langer de staart van een mannetje, hoe populairder hij is bij de vrouwtjes. Boerenzwaluwen leven op het rustige platteland bij boerderijen waar veel insecten voorkomen. Ze broeden in schuren, onder afdakjes en bruggetjes en brengen 2 nesten groot. In één zomerseizoen verschalkt een zwaluwgezinnetje wel een miljoen, vooral grotere insecten. De boerenzwaluw vliegt vrolijk duikelend en kwetterend in ons land van half april  tot eind september en overwintert in midden en west Afrika, zo'n 8.000 km ver van hier.

        het 'gezichtsmaskertje' van de boerenzwaluw; foto ©
Mike Melis http://www.natuurklik.nl/ (uitvergroten:1 x klikken)

Er bestaat ook een legende over het ontstaan van de roodbruine keel van de boerenzwaluw die de doornen uit het hoofd van de lijdende Jezus pikte. Deze legende is dezelfde als die van het roodborstje, zie nr 6.