1. DE ELS (nov. 2003)
Waarom is het hout van de Els rood?
De winterperiode is een rustperiode voor de natuur. In veel natuurgebieden worden bomen gekapt of gesnoeid. Zo worden in geriefhoutbosjes Essen, Wilgen en Elzen gesnoeid. Het hout van de eerste twee is wit, dat van de Els is rood. Hoe dat zo gekomen is, leest u in deze Keltische legende:
Lang, lang geleden loste de opkomende zon de misflarden snel op. Het beloofde een mooie dag te worden. Het landschap, met her en der groepen kromme, stakerige bomen zag er open en wijds uit. Het leek op het landschap zoals je dat vandaag de dag in Nederland aantreft in de drogere delen van de Oostvaardersplassen. Op die dag plukte Jacu, een meisje van 10 lentes, rijpe vossebessen onder een groep bomen. Plotseling zag ze in de verte een aantal tovenaars naderen. Ze vreesde de machtige tovenaars en klom behendig in een oude, bijna 100-jarige Els. Ze drukte zich stevig tegen de bruine bast van de takken, goed verscholen in het bladerdek.
Uitgerekend aan de voet van haar boom ging de groep tovenaars in een kring zitten. Verbijsterd zag ze hoe ze een dode vrouw neerlegden, en de oudste tovenaar het lijk met een groot mes in stukken sneed. Vol afschuw sloeg ze gade hoe de tovenaars de afgesneden delen van de vrouw als jongleurs in de hoogte gooiden, keer op keer, hoger en hoger.
De tovenaars gooiden zo hoog, dat er plots een onderarm op haar tak viel, zonder dat de tovenaars het merkten. De arm bleef haken aan de tak. De tovenaars vervolgden nog een paar minuten hun gooiritueel.
Juca zag dat ze de onderdelen van het lijk weer netjes in elkaar pasten…., maar de rechter onderarm ontbrak!
| 
roodbruin elzenhout, naast wit essenhout © Els Baars
De mannen keken omhoog, zagen niets en haalden hun schouders op.
De oudste tovenaar zaagde een zijtak onder uit de els. Hij hakte en sneed de tak in de vorm van een arm en legde die op de plaats van het ontbrekende lichaamsdeel.
Uit de groep steeg een geheimzinnig gemurmel op. Een tovenaar zwaaide met zijn toverstok en toen werd het doodstil.
Jacu geloofde haar ogen niet toen ze zag dat de vrouw de ogen opende ze bewoog. Ze leefde weer!
De tovenaars en de vrouw stonden op en liepen rustig het bos uit, de open vlakte in.
Toen de tovenaars al lang uit het zicht waren verdwenen, klom Jacu uit de boom, rende naar huis en vertelde wat ze gezien had. En vanaf die dag, wordt het hout van de Els rood, als je haar omzaagt. Rood van het bloed dat zij de doden geeft om terug te keren tot de wereld der levenden.
Keltische strijders gebruikten delen van de els als wondverzorging voor verwondingen tijdens de strijd.
Zwarte Els: elzenpropjes van voorgaande winter, mannelijke katjes vlak voor delentebloei en beginnende vrouwelijk propjes van komende winter. Foto: © Els Baars
☼ |
